خلاصه درسنامه ارائه شده :
رسانه، قطب بسیار مهم در اثرگذاری رفتاری مستقیم (الگوسازی رفتاری) و غیرمستقیم (توهم توانمندی، یکی از نشانه های اعتماد به نفس کاذب) بر کودک است. بنابراین مدیریت رسانه در خانواده یکی از مهمترین چالش های تربیت فرزند است.
عوامل موثر بر مدیریت رسانه در خانواده
عواملی مثل دیدن کارتون، بازی کامپوتری، فیلم و … می تواند بر مدل های متفاوت رفتاری، طرز فکر و احساسات فرزند اثرگذار باشد و منجر به ایجاد واکنش هایی شود که در فرزند به شکل بدکارکردی بروز داده میشود.
برای کنترل استفاده از فضای مجازی و مدیریت رسانه کودک در خانواده از تکنیک های بسیار زیادی میتوان استفاده کرد که در این درسنامه یک تکنیک بسیار مهم آموزش داده میشود. دو عنصر بسیار مهم از رسانه که بر لجبازی کودک تاثیر می گذارد، توهم توانمندی (اثرگذاری غیرمستقیم) و همان الگودهی (اثرگذاری مستقیم) است.
اثرگذاری رفتاری مستقیم و غیر مستقیم بر کودک چیست؟
- اثرگذاری مستقیم بر کودک (الگودهی):
زمانی که کودکان شاهد مشاجره و درگیری هستند؛ با توجه به اصل الگودهی، لجبازی در آنها تقویت میشود.
- توهم توانمندی (اثرگذاری غیرمستقیم) در کودک:
تصویرسازی عناصر قدرت در ذهن کودک باعث شکلگیری احساس قدرت کاذب (قدرتنمایی) میشود. به این پدیده توهم توانمندی (اثرگذاری رفتاری غیرمستقیم) میگویند که یکی از مهمترین جلوه های قدرت نمایی، مخالفت کردن و لجبازی فرزند است.
- راهکار مدیریت رسانه در خانواده:
برای مدیریت رسانه در خانواده، والدین باید در حوالی ۳ونیم تا ۱۲ سالگی راجع به استفاده از رسانه با کودک گفتگویی داشته باشند. این گفتگو باید قبل و بعد از استفاده از رسانه انجام شود.
اصول گفتگو با کودک درباره مدیریت رسانه در خانواده
- گفتگوی پیش از استفاده از رسانه
والدین برای مدیریت رسانه در خانواده، باید در گفتگویی که قبل از استفاده از رسانه اتفاق میافتد سه محور را با کودک بررسی کنند. بررسی این سه محور از طریق پرسیدن سوالات زیر انجام میشود که باعث کاهش درصد لجبازی کودک خواهد شد.
- «قراره چه برنامه هایی ببینی؟ چه بازیهایی انجام بدی؟» پرسیدن این سوال، اثرگذاری منفی رسانه بر رفتار کودک را کاهش میدهد؛ زیرا انتخاب هشیارانه یک جلوه تفریحی، در دنیای واقعی باعث میشود از غرق شدن ناهوشیار کودک در آن جلوه تفریحی جلوگیری شود.
- خود کودک، بازه زمانی استفاده از رسانه را از لحظه شروع تا لحظه انتها تعیین کند. تعیین بازه زمانی توسط خود فرزند، باعث میشود که دریافت به صورت هشیارانه انجام شود، چون در حالت خودآگاهی انتخاب میکند از آسیب رسانه، در امان میماند.
- « هدفت از دیدن برنامه چیست؟ بی حوصله هستی و فقط میخواهی وقت گذرانی کنی؟ با دیدن این برنامه چیزهای جدید یاد میگیری؟»
- گفتگو پس از استفاده از رسانه
در گفتگوی دوم برای مدیریت رسانه در خانواده؛ گفتگویی تحلیلی انجام میشود.
استفاده از گفتگوی تحلیلی، آغاز شکلگیری تفکر انتقادی در کودک است؛ که مهمترین عامل در مدیریت رسانه در خانواده به حساب میآید. همچنین لایه منطقی مغز (نئوکورتکس) را نیز فعال میکند. گفتگوی تحلیلی، اثرگذاری هیجانی رسانه بر رفتار لجبازی در فرزند را کاهش میدهد.
اصول گفتگو برای مدیریت رسانه در خانواده چیست؟
برای انجام این گفتگو از سوالهای تحلیلی استفاده کنید. مثلا:
- خصوصیتهای مهم شخصیتی که در این برنامه نظرت رو جلب کرده چیست؟
- آیا واقعا همچین آدمی به صورت واقعی وجود داره؟
اگر کودک در پاسخ دادن به سوالها بیحوصلگی نشان داد یا با شما همراهی نکرد، از تحلیل غیرمستقیم استفاده کنید. یعنی شروع به تحلیل کردن یک فیلم یا داستان، از نگاه خود کنید.
