ماستیگوفوبیا : ترس کودکان از دعوا، تنبیه و مجازات

نویسنده مقاله:
شهروز بیدآبادی مقدم

افرادی که از یکی از انواع فوبیا رنج می‌برند، ترس وحشتناکی تجربه می‌کنند که معمولاً آن را غیرقابل کنترل می‌دانند؛ این ترس شدید غیرقابل کنترل، تعیین‌کننده شیوه زندگی آنها یا میزان شرکت‌شان در فعالیت‌هایی می‌شود که برای‌شان مهم است.

فردی که به طور مشخص ماستیگوفوبیا دارد، هنگامی که در معرض تنبیه و دعوا قرار می‌گیرد، اضطراب شدیدی احساس می‌کند. حتی فکر کردن به دعوا و مجازات، می‌تواند اضطراب زیادی به وجود بیاورد.

با بدتر شدن شرایط، حتی می‌تواند به حمله‌های کامل وحشت‌زدگی منجر شود.

در این مطلب، ابتدا در مورد ماستیگوفوبیا، ترس نسبتاً رایج در دوران کودکی صحبت می‌کنیم؛ ترسی که مشخص شده ریشه‌ای بسیار عمیق دارد، به این نوع فوبیا، رابدوفوبیا نیز گفته می‌شود.

در ادامه مطلب علت‌های بروز ماستیگوفوبیا را بررسی می‌کنیم و از این می‌گوییم که چگونه به کودکان دارای ماستیگوفوبیا کمک کنیم چنین ترس فلج‌کننده‌ای را مدیریت و برطرف کنند.

ماستیگوفوبیا چیست؟

آدم‌ها، به ویژه کودکان، از دعوا و تنبیه شدن می‌ترسند.

به این دلیل که این رفتار می‌تواند باعث شود احساس حقارت کنند و اعتماد به نفس آنها را پایین بیاورد.

این میزان از وحشت و اضطراب زیاد، شخص را مجاب می‌کند از هر گونه عملی که منجر به دعوا، تنبیه و مجازات شود، دوری کند.

همین اجتناب باعث می‌شود ترس آنها به قوت خودش باقی بماند.

وقتی کودکی از دعوا شدن دوری می‌کند احساس امنیت می‌کند اما به محض اینکه در موقعیت ترسناک قرار بگیرد، مضطرب می‌شود.

این اجتناب به خاطر احساس خوشایندی که ایجاد می‌کند تکرار می‌شود.

در ادامه این رفتار می‌تواند به نوعی اجبار تبدیل شود و وسواس فکری-عملی را به وجود بیاورد.

کودکی که از ماستیگوفوبیا رنج می‌برد، از کارهایی که باعث می‌شود دعوا و مجازات شود، دوری می‌کند

به عنوان مثال او در فعالیت‌های خانوادگی یا مدرسه و مهد کودک شرکت نمی‌کند؛ چرا که می‌ترسد کار اشتباهی کند و در نتیجه تنبیه و دعوا شود.

در مواردی هم دیده می‌شود کودکی که ماستیگوفوبیا دارد در تمام فعالیت‌ها شرکت می‌کند؛ چرا که می‌ترسد اگر میزان فعالیتش کم باشد، دعوا شود

در نظر بگیرید چنین موردی تا چه میزان می‌تواند کودک را در موقعیتی قرار دهد که احساس کند نه راه پس دارد و نه راه پیش!

از آنجایی که تقریباً غیرممکن است که بشود پیش‌بینی کرد چه رفتارهایی منجر به تنبیه و دعوا می‌شود، تلاش برای دعوا نشدن، چه به لحاظ فکری و چه به لحاظ جسمی، کار سخت و طاقت‌فرسایی است.

در نتیجه تحمل شرایط ماستیگوفوبیا در آینده می‌تواند به شکل‌گیری افسردگی بیانجامد.

ماستیگوفوبیا ترسی غیرمنطقی از دعوا شدن است.

اسم این نوع فوبیا از دو واژه یونانی «ماستیگو» به معنای جریان و «فوبوس» به معنای ترس آمده است.

پاسخ جنگ یا گریز در کودکان دارای ماستیگوفوبیا

کودکانی که دچار ماستیگوفوبیا هستند، وقتی در معرض مجازات، تنبیه یا دعوا قرار می‌گیرند، اضطراب شدیدی تجربه می‌کنند.

این افراد نمی‌توانند ترس و اضطرابشان را کنترل کنند

کسانی که از ماستیگوفوبیا رنج می‌برند به دلیل هجوم آدرنالین، به حالت پاسخ جنگ یا گریز می‌روند.

در این حالت، واکنش فیزیولوژیکی بدن به فرد کمک می‌کند هنگام ترس از موقعیت ایجاد شده، تصمیم بگیرد.

فرد در این شرایط یا باید تصمیم بگیرد از شرایط فرار کند (گریز) یا بماند و با ترسش مبارزه کند (جنگ).

در شرایط ماستیگوفوبیا، نشانگان فیزیکی فیزیولوژیک بدن (شامل اضطراب خیلی شدید) که هنگام روبرویی با دعوا و مجازات به وجود می‌آید، موجب می‌شود شخص از موقعیت فرار کند یا از آن اجتناب کند

کودکانی که با ماستیگوفوبیا درگیر هستند، معمولاً شجاعت لازم برای جنگیدن با ترس‌شان را ندارند؛ چرا که حس ناخوشایند و وحشتناکی تمام بدن را در بر می‌گیرد.

نشانگان ماستیگوفوبیا در کودکان

ماستیگوفوبیا به غیر از اضطراب، نشانگان فیزیکی دیگری نیز دارد:

  • اضطراب شدید وقتی در معرض مجازات و دعوا شدن قرار می‌گیرند.
  • اضطراب شدید وقتی حتی به دعوا و تنبیه شدن فکر می‌کنند.
  • دوری کردن از دعوا و تنبیه شدن
  • ناتوانی در کنار آمدن با اضطراب
  • سفت شدن عضلات
  • بالا رفتن ضربان قلب
  • نفس‌نفس زدن
  • احساس سرگیجه
  • جیغ کشیدن یا گریه کردن
  • احساس گرگرفتگی یا یخ زدن و لرز هنگامی که در حالت پاسخ جنگ یا گریز هستند (گرگرفتگی به بالا رفتن موقت دمای بدن در شرایط گریز اشاره دارد. یخ زدن و لرز هم به زمانی گفته می‌شود که بدن در مواجهه با محرک‌های ترس، ناگهان به لرز می‌افتد و دمای بدن پایین می‌آید.)
  • میگرن
  • حالت تهوع
  • ناراحتی معده

اگر کودکی بین سه تا پنج مورد از این موارد را حداقل برای مدت شش ماه داشته باشد، لازم است به متخصص و کارشناس روانشناسی ارجاع داده شود تا به طور دقیق شرایط ماستیگوفوبیا بررسی شود و در صورت دارا بودن شرایط بالینی، تشخیص ماستیگوفوبیا داده شود.

علت‌های شکل‌گیری ماستیگوفوبیا در کودکان

ماستیگوفوبیا، مانند تمام دیگر فوبیاها، علت شناخته‌شده‌ای ندارد.

این دسته از فوبیاها می‌توانند نتیجه فاکتورهای مختلفی از جمله علت بیولوژیکی (ژنتیک) و محیطی (تجربه فرد یا آموزش اجتماعی) باشد

به عبارتی دیگر هر دو دلیل ژنتیک و محیط اطراف در شکل‌گیری ماستیگوفوبیا نقش مؤثری دارند.

ژنتیک

شرایط ژنتیکی به ژن‌ها و انتقال‌دهنده‌های عصبی بدن ما اشاره دارد.

 اگر کودکی در خانواده‌اش سابقه فوبیا یا بیماری‌های روانی و ذهنی داشته باشد، احتمال زیادتری برای داشتن همان بیماری یا بیماری‌های روانی دیگری در آینده دارد.

این مورد به خاطر این است که ژن‌های پدر و مادر به کودک منتقل می‌شود، به همین جهت هر گونه تغییر و دگرگونی در ژن‌های پدر یا مادر، توسط کودک به ارث برده می‌شود.

این گرایش ژن‌های کودک برای شکل دادن به یک نوع بیماری روانی یا فوبیا، رابطه «استرس-گرایش» نامیده می‌شود

بر اساس این موضوع، کودکی که دارای استعداد ژنتیکی برای گرفتن ماستیگوفوبیا باشد، تنها در این صورت نشانه‌های ماستیگوفوبیا را نشان می‌دهد: اینکه در زندگی‌اش رویدادهای تحریک‌کننده‌ای به وجود بیاید و ماشه اضطراب یا ترس ناشی از تنبیه، دعوا و مجازات را فشار دهد.

محیط اطراف

عوامل محیطی نیز به تجربه‌های زندگی کودک اشاره دارد

حقارتی که کودک در بعضی شرایط زندگی‌اش احساس می‌کند، می‌تواند دلیل به وجود آمدن ماستیگوفوبیا باشد.

 به عنوان مثال اگر کودکی توسط پدر و مادر یا معلم‌هایش به شدت مجازات شود، حس درد یا ناراحتی آن لحظه، می‌تواند منجر به شکل‌گیری این ترس غیرمنطقی شود.

این سناریوی آشنا را احتمالاً در بسیاری از کودکان دهه پنجاه و شصت دیده باشید؛ کودکانی که به خاطر تنبیه‌های شدید مدرسه در تمام عمرشان از انجام کارهایی که می‌تواند به مجازات ختم شود، دوری کرده‌اند.

در مواردی از این کودکان، این حس آنقدر عمیق و شدید بوده که به افسردگی و بعد از آن به خودکشی رسیده است.

گاهی حتی اگر کودکی از تجربه‌های بد یک فرد دیگر در مورد مجازات و دعوا شدن، داستان‌هایی بشنود می‌تواند به شکل‌گیری این نوع فوبیا کمک کند.

به همین جهت لازم است پدر و مادر در مورد خوراک فکری کودک‌شان حساس باشند و بدانند دوستان و آشنایان چه خاطره‌هایی برای کودک‌شان تعریف می‌کند. (خاطرات کتک خوردن عمو یا پسرخاله از کتک خوردن با شلنگ در مدرسه می‌تواند باعث شود کودک دچار ماستیگوفوبیا شود.)

به علاوه اگر کودکی از قضاوت دیگران ترس داشته باشد احتمال زیادی دارد که به ماستیگوفوبیا دچار شود؛ چرا که تنبیه و دعوا شدن می‌تواند عزت نفس افراد را پایین بیاورد و کاری کند احساس خجالت داشته باشند.

برای مقابله با ماستیگوفوبیا در کودکان چه کارهایی می‌توان انجام داد؟

کمال‌گرایی پدر و مادر یکی از مواردی است که در این شرایط نیاز به مداخله دارد

چرا که کودک معیاری را به عنوان استاندارد کارهای خودش در نظر می‌گیرد که رسیدن به آن بدون خراب کردن دیگر جنبه‌های اصلی زندگی‌اش، غیرممکن است. (مواردی مانند اوقات فراغت، روابط اجتماعی با کودکان هم سن و سال و مواردی از این دست)

این کمال‌گرایی همچنین مانع از این می‌شود که تصویر مثبتی از خودش بسازد.

چنین الگویی می‌تواند در نهایت به بیماری‌های دیگری مانند افسردگی برسد.

در این بخش به مواردی که می‌تواند به کودک شما کمک کند، می‌پردازیم.

درمان شناختی رفتاری (‌CBT)

یکی از پرکاربردترین درمان‌ها برای مراجعه‌کنندگانی با انواع بیماری‌های روانی و ذهنی است.

از آنجایی که ماستیگوفوبیا به عنوان ترسی غیرمنطقی از مجازات و دعوا شدن تعریف شده است، درمانگران به کودک کمک می‌کنند این افکار غیرمنطقی را با مواردی منطقی جایگزین کند.

در این درمان به کودک کمک می‌شود مسیری که احساس ترس هنگام مواجهه با دعوا شدن پیش می‌رود را بررسی کند.

درمانگر در این مرحله کودک را همراهی می‌کند تا دلایل پنهان ترسش را مشخص کند و سپس آنها را با افکاری خوشایند جایگزین کند

اثر لنگر انداختن

اثر لنگرانداختن، استراتژی ساده، قدرتمند و ظریفی برای غلبه بر ماستیگوبوبیا است.

بالا و پایین پریدن مانند یک آکروبات‌باز و خواندن آهنگ مورد علاقه شاید برای بعضی از کودکان شرایط مثبتی ایجاد کند؛ اما معمولاً وقتی در کنار دیگران هستند به استراتژی محرمانه‌تری نیاز دارند.

«لنگر انداختن» راهکار ساده و سریعی است که برای مرتبط کردن احساسات و تجربه، به سرعت به سیستم خودکار مغز و اعصاب ضربه می‌زند.

هر فردی در طی زندگی‌اش، بارها و بارها از راهکار لنگر انداختن استفاده می‌کند.

برای اینکه بهتر متوجه اثر لنگر انداختن بشویم، دو مثال از بزرگسالان می‌زنیم و بعد دوباره به سراغ کودکان می‌رویم.

سال‌ها پیش هر روز صبح وقتی برای مدرسه رفتن آماده می‌شدیم، برنامه‌های صبحگاهی تلویزیون، آهنگ‌های خاصی پخش می‌کردند.

این آهنگ هر روز و هر روز تکرار می‌شد. حالا بعد از گذشت سال‌ها، اگر این آهنگ را بشنویم احتمال خیلی زیادی وجود دارد که یاد خاطرات آماده شدن برای مدرسه بیافتیم.

یا شاید این تجربه را داشته باشید که وقتی بوی کاهگل و نم خاک را حس می‌کنید، خاطرات خانه‌های قدیمی برای‌تان زنده شود.

حس عجیب و غریبی است و شاید هیچ وقت دقت نکرده باشید که این بوی نم، بوی غالب خانه‌های قدیمی خودمان یا پدربزرگ و مادربزرگ‌ها بوده است.

 به همین دلیل بوی ویژه نم، خاطرات خانه‌های قدیمی را زنده می‌کند.

هر دو شرایط ویژه، صدای آهنگ‌های صبحگاهی و بوی نم، یک نوع اتفاق در مغز ما ایجاد می‌کند: مغز ما ارتباط و لنگری بین یک حس قدرتنمند (دلتنگی برای خانه‌های قدیمی و استرس آماده شدن برای مدرسه) و شرایطی ویژه (آهنگ صبحگاهی یا بوی نم) ایجاد می‌کند.

حالا به سراغ کودکان برویم و اینکه چگونه از این راهکار در مورد کودکان استفاده کنیم.

چگونه به کودک‌مان کمک کنیم یک «لنگر» بسازد

از این روش می‌توانید برای غلبه بر استرس‌های مختلف از جمله اضطراب امتحان (که به نوعی یکی از موارد ترس از دعوا و تنبیه شدن است) استفاده کنید.

مرحله اول؛ انتخاب یک حس

به کودک خود اجازه دهید انتخاب کند که در آن شرایط اضطراب‌آور (مواجهه با هر چیزی که ماستیگوفوبیا را فعال می‌کند) می‌خواهد به جای استرس و اضطراب، چه احساسی داشته باشد؛ به عنوان مثال آرام بودن، متمرکز بودن، اعتماد به نفس داشتن.

اجازه دهید کودک‌تان کلمه‌ای را انتخاب کند که برایش مناسب است.

 بعد از آن به او چند دقیقه‌ فرصت دهید تا زمانی را که اعتماد به نفس داشته و آرام بوده، به یاد بیاورد

به عنوان مثال شاید زمانی که مهارت جدیدی یاد گرفته و تمرین می‌کرده است.

 اگر این فعالیت برای او سخت است، از کودک‌تان بخواهید چنین موقعیتی را در ذهنش تصور کند.

مرحله دوم؛ تا جایی که می‌توانید احساسات را با جزییات به یاد بیاورید

از کودک‌تان بخواهید چشم‌هایش را ببندد و در ذهنش به سراغ لحظات مثبتی که تجربه کرده، برود

او را تشویق کنید از تمام حواسش استفاده و خاطرات آن لحظه را به طور کامل زنده کند

در آن لحظه چه چیزی می‌بیند، می‌شنود و احساس می‌کند؟

آیا بو یا مزه‌ای به ذهنش می‌رسد؟

شاید در آن لحظه کلمه یا جمله‌ای از ذهنش بگذرد که احساس آن خاطره را قوی‌تر کند. به عنوان مثال: «من می‌تونم انجامش بدم!»

مرحله سوم؛ وقتی احساس کودک‌تان در شدید‌ترین حالت ممکن است، لنگر ذهنی را ایجاد کند

وقتی احساسات او در حالت بسیار زیادی قرار دارد، از کودک‌تان بخواهید با استفاده از یک نوع ژست و حرکت (به عنوان مثال لمس کردن بند انگشت خودش در تمام مدت این مرحله) لنگر ذهنی را بسازد.

با این کار با آن احساس، ارتباط جسمی برقرار می‌کند.

مرحله چهارم؛ لنگر را رها کنید

به محض اینکه احساسات او کمرنگ شدند، از او بخواهید لنگر ذهنی را رها کند. (دیگر به بند انگشتش دست نزند) و آرام بماند.

از کودک‌تان بخواهید حواسش خودش را با کارهایی مانند شمردن برعکس از ده به یک پرت کند تا موقعیت قبلی از بین برود.

مرحله پنجم؛ مثال دیگری امتحان کنید

از کودک‌تان بخواهید موقعیت دیگری که همان احساس مثبت را تجربه کرده، با روش مرحله دو تا چهار، تکرار کند.

از همان ژست و حرکت نیز استفاده کند (حواستان باشد که کودک‌تان دقیقاً همان بند انگشت دفعه پیش را لمس کند)‌.

بعد از آن برای بار سوم هم از او بخواهید موقعیت تجربه مثبت دیگری را امتحان کند و باز همان بند انگشتش را لمس کند.

مرحله ششم؛ لنگر را بیاندازید

حالا قسمت جالب ماجرا شروع می‌شود. از کودک‌تان بخواهید لنگر ذهنی‌اش را بیاندازد (با لمس کردن همان بند انگشت مراحل قبل) تا ببیند آیا با لمس کردن بند انگشتش، همان احساسات مثبت برمی‌گردند؟

سخن پایانی

در این مطلب از چیستی ماستیگوفوبیا گفتیم و دلایل آن را نیز بررسی کردیم.

راهکار استفاده از لنگرسازی ذهنی یکی از کاربردی‌ترین مواردی است که می‌تواند به کودک دارای ماستیگوفوبیا کمک کند بر این ترس آزاردهنده غلبه کند.

برای اینکه این راهکار عملی شود، حتماً نکات زیر را به خاطر داشته باشید:

  • اگر احساسات مثبت برنگشت، مراحل را تکرار کنید.
  • روز بعد نیز لنگر ذهنی را بیاندازید تا مطمئن شوید لنگر ذهنی، ثابت و ماندگار شده است.

منابع

  • هر زمان که در شرایط خوشایندی قرار دارد، می‌تواند با لمس کردن آن بند انگشت در همان لحظه، لنگر ذهنی را تقویت کند.
  • ممکن است لازم باشد مراحل را چندین و چند بار تکرار کنید تا لنگر قدرتمندی بسازید. به کودک خود آموزش دهید که هر جلسه، این کار را چند بار تکرار کند (به عنوان مثال 5 تا 10 بار). همچنین با گذر زمان، این تمرین را به طور مرتب تکرار کند.

Mastigophobia (phobia of punishment): symptoms, causes and treatment

What is Mastigophobia? (An Overview)

0 0 پیام
امتیاز مطلب
0 پیام ها
بازخورد درون خطی
نمایش همه پیام ها
فهرست
بیش از 2000 دقیقه آموزش رایگان دکتر محمد کاظم زاده رو در صفحه پکیچ رایگان از دست نده 
Click Me
close-image
0
لطفا دیدگاه خود را بیان کنیدx
()
x